قواعد درس چهاردهم از كتاب دوم دبيرستان ( انساني ) :

مفعول فيه

     تعريف مفعول فيه:  مفعول فيه اسم منصوبي است كه مكان يا زمان وقوع يك جمله را بيان مي كند . مانند :     اَلْجنّةُ    تَحْتَ    أقدامِ الْاُمـَّهاتِ .      ألْيـَومَ  اَكْمَلْتُ  لكُم دينكُم .

                        مكان ( مفعول فيه )                       زمان ( مفعول فيه )                          

  نام ديگر مفعول فيه ، ظرف مكان و ظرف زمان است و مفعول فيه معادل قيد مكان و زمان در زبان فارسي است .

   براي تعيين مفعول فيه بودن يك كلمه كافي است حرف « في » را پيش از آن ذكر كنيم و در صورتي كه معني به هم نخورد كلمه مفعول فيه است . مانند : سافَرْتُ ( فـِي ) يَـوْمَ   الجمعةِ .     ( « در » روز جمعه مسافرت كردم  )                                                      زمان ( مفعول فيه )                         

   ظرف مكان و زمان با حرف جر ( ــِـــٍـ )  مجرور مي شود

تعدادي از ظروف مكان و زمان  عبارتند از : 

 ظرف مكان =  فَوْقَ ( بالا ) ، أمامَ ( روبرو ) ، بَيْنَ ( ميان ) ، تَحْتَ ( زير ) ، وَراءَ ( پشت سر ) ، عِنْدَ ( زير ) ، جَنْبَ ( كنار ) .                                                                                                                   ظرف زمان =  اَلْآنَ ( اكنون ) ، اَلْيَوْمَ (امروز) ، صَباحَ (صبح) ، قَبْلَ ( پيش ) ، بَعْدَ ( پس ) ، لَيْلَ ( شب) ، نَهارَ ( روز ) ، اَمْسَ (ديروز) ، غَدَاً ( فردا ) ، مَساءً ( عصر ، شب ) .

   نكته ي مهم :  ظرف همان شبه جمله است كه يكي از انواع خبر مي باشد .   مانند :              اَلطّالِبُ   عِنْـدَ   الْاُســتاذِ .     عِنْـدَ :  خبر شبه جمله  (   چون ظرف است  ) .